Stradomska 4, 31-058 Kraków
meteor@misjonarze.pl

Wspólna droga

Wspólna droga

Przez teologię chrześcijańską najczęściej rozumie się naukowo usystematyzowaną wiedzę religijną na temat Boga, człowieka, treści Objawienia wiary i norm postępowania. Synodalność również wymaga podłoża naukowego, by lepiej zrozumieć Boży zamysł względem nas – wspólnoty Kościoła.

Jako przewodnik po teologii synodalności posłuży nam hasło XVI Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów: Ku Kościołowi synodalnemu: komunia, uczestnictwo, misja.

ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W NUMERZE 1/2022 (500). ZOBACZ INNE

Ku Kościołowi synodalnemu

Papież Franciszek w jednym ze swoich przemówień wspomina, że „synodalność jest konstytutywnym wymiarem Kościoła”. Stwierdzenie to można rozumieć, że bez synodalności nie byłoby Kościoła. Wyjaśniając to zagadnienie papież mówi, że jest to specyficzny proces współpracy i współodpowiedzialności wiernych, pasterzy i Biskupa Rzymu za Kościół, który polega na nieustannym nasłuchiwaniu Ducha Świętego i odczytywaniu Jego woli. 

Jako szczególny styl bycia Kościoła synodalność powinna mieć znamiona działalności pierwotnego Kościoła, które najłatwiej dostrzec w tzw. Soborze Jerozolimskim  (Dz 15, 4-29). Nie było to tylko posiedzenie zarządu, który podejmuje decyzje w jakiejś ważnej sprawie, lecz metoda wspólnotowego rozeznawania. Prześledźmy kolejność wydarzeń na soborze apostolskim w Jerozolimie. We wspólnocie Antiocheńskiej powstała sporna kwestia, czy poganie muszą po nawróceniu wpierw przyjąć żydowskie Prawo i dopiero potem mogą przyjąć chrzest, czy też nie. Wybrano zatem przedstawicieli i wysłano ich do Apostołów. W Jerozolimie „Zebrali się więc Apostołowie i starsi, aby rozpatrzyć tę sprawę” (Dz 15, 6). Każdy aktywnie uczestniczył w procesie wypracowywania decyzji, chociaż rola poszczególnych osób się różniła. Dyskusja, w której każdy mógł przedstawić swoje stanowisko, dzięki łasce Ducha Świętego skończyła się jednomyślnością i zgodą: „postanowiliśmy jednomyślnie” (Dz 15, 25). Następnie niektórzy spośród uczestników soboru udali się do wspólnoty w Antiochii i podzielili się wypracowanym stanowiskiem i umacniali braci.

Ten biblijny fragment jest niejako prototypem każdego synodu. Zawiera także wszystkie niezbędne elementy synodalności. A mianowicie: komunię – wspólnota zgromadzona w Imię Boże łączyła w sobie poszczególne członki Kościoła oraz Jego Głowę – Jezusa Chrystusa, uczestnictwo – każdy odgrywa wyznaczoną rolę i wypełnia powierzone zadania, misję – ukierunkowanie na rozszerzanie się Dobrej Nowiny w świecie. W następnej części artykułu zastanowimy się co te dzisiaj oznaczają te komponenty. 

Komunia 

Pan Bóg objawia się nam, jako wspólnota, czyli Bóg Ojciec, Bóg Syn i Bóg Duch Święty, który jest Jednością i jest wspólnotą trzech osób pozostających ze sobą w nieustannej relacji. My, jako lud Boży poprzez komunię dążymy do tej jedności pomiędzy sobą nawzajem i z Bogiem. „W praktykowaniu synodalności konkretyzuje się, bowiem powołanie osoby do przeżywania komunii, która urzeczywistnia się przez bezinteresowny dar z siebie w zjednoczeniu z Bogiem i w jedności z braćmi i siostrami w Chrystusie”

Już na samym początku swojej działalności Kościół rozumie i wyjaśnia sam siebie stosując metaforę ciała ludzkiego (por. 1 Kor 12, 12-31). Tak jak ciało człowieka składa się z wielu członków z odpowiednimi funkcjami tak też Kościół jawi się, jako Ciało. Głową tego Ciała jest Chrystus, a widzialnym organizmem jest wspólnota wiary, nadziei i miłości. To jest Kościół, który wyznajemy w Symbolu wiary – jeden, święty, powszechny i apostolski. Ten Kościół Jezus pozostawił trosce św. Piotra. Jemu oraz pozostałym Apostołom powierzył misję rozkrzewiania go i zarządzania nim. Wierzący, którzy są zrodzeni z wody i Ducha Świętego

Kościół stanowi zorganizowaną Jedność, która urzeczywistnia się w różny sposób w swoich członkach. Kościół przejawia się dwubiegunowo, jako Kościół powszechny i Kościół partykularny (np. diecezje). Kościoły lokalne wnoszą do Jedności Kościoła swoje tradycje, którym nawzajem się przenikają i współistnieją z innymi Kościołami partykularnymi. Papież stoi na czele Kościoła Powszechnego i ma za zadanie dbanie o ową Jedność, czuwając nad właściwym rozumieniem swojej odrębności w Kościołach partykularnych. 

Jezus powołał Apostołów, jako kolegium, czyli zespół, na którego czele stanął Piotr. Następcami Apostołów jest Kolegium Biskupów. Biskupi są pasterzami w swoich Kościołach lokalnych, pozostając w łączności z Piotrem, gdzie przebywają z powierzoną sobie trzodą i wsłuchują się w jej sensus fidei (zmysł wiary – intuicyjne wyczucie wartości objawienia przez wszystkich wiernych) oraz prowadzą ją do zbawienia. Nikt nie jest wykluczony z Bożego planu zbawienia, dlatego w Synodzie podmiotem są wszyscy ochrzczeni. W synodalności, zatem biorą udział wszystkie grupy w Kościele (hierarchowie, świeccy etc), nie ogranicza się ona jedynie do tego, żeby wykonywać polecenia jednej z grup. Ta wspólnota w wymiarze kościelnym najlepiej ukazuje się w liturgicznym zgromadzeniu wiernych. „Synodalność ma swoje źródło i punkt kulminacyjny w celebracji liturgicznej i w sposób wyjątkowy w pełnym, świadomym i czynnym uczestnictwie w synaksie [czyli zebranie zwołane w celu celebracji eucharystycznej – OSh]”. To właśnie Msza Święta jest początkiem i centralnym punktem każdego zgromadzenia synodalnego. 

Uczestnictwo

Jak opisałem w poprzednim punkcie Kościół jest bogatym, żywym organizmem złożonym z różnych członków, pozostających we wspólnocie. Ta jedność i różnorodność odzwierciedla się w uczestnictwie poszczególnych członków w procesie synodalnym. W synodalności można wyróżnić dwa rodzaje wyjaśnienia uczestnictwa. 

Pierwszy konsultacje, dotyczy wszystkich, jednak nie są one ani głosowaniem ani forum dyskusyjnym. Uczestniczący w konsultacjach „odpowiadają na apel Pana, słuchają na sposób wspólnotowy tego, co mówi Duch do Kościoła przez Słowo Boże, które rozbrzmiewa w aktualnej sytuacji oraz interpretują znaki czasu”. To wzajemne słuchanie, zaangażowanie, modlitwa i pragnienie dobra Kościoła mają być pomocne w wypracować decyzję. 

Drugi rodzaj wyjaśnienia uczestnictwa jest związany z funkcją władzy właściwej pasterzom. Wszystko w Kościele ma odbywać się w zgodności z prawowiernymi pasterzami, którzy uczestniczą w godności pasterskiej Jedynego Pasterza. Dla wyjaśnienia tego zagadnienia należy użyć anglojęzycznych pojęć opisujących proces powstawania decyzji. Ów proces można podzielić na dwa poziomy, 1) decision-making – wypracowywanie decyzji przynależne wszystkim ochrzczonym (wspólne rozeznawanie, konsultacje, etc), 2) decision-taking – podjęcie decyzji, przynależne biskupowi, jako gwarantowi apostolskości katolickości. „Wypracowanie decyzji jest zadaniem synodalnym, jej podjęcie jest obowiązkiem ministerialnym”.

Misja

Kościół nie może wyłącznie skupić się na sobie samym, ponieważ jego natura jest naturą pielgrzyma dającego świadectwo o Drodze (J 14, 6). Jest On wezwany do przekazywania innym Drogi do Boga, to przekazywanie jest tzw. nakazem misyjnym (Mt 28, 19). „Kościół istnieje po to, by ewangelizować (…). W nim każdy ochrzczony jest wezwany, aby być protagonistą misji, ponieważ wszyscy jesteśmy uczniami-misjonarzami”. To właśnie w misji odsłania się rola synodalności – słowo synod składa się z przyimka  σύν (z) i rzeczownika ἡ ὁδος (droga). „Droga, którą pokonują wspólnie członkowie Ludu Bożego”.

Od Soboru Watykańskiego II Kościół prowadzi wytężoną refleksję o samym sobie.  Także o tym, czym tak naprawdę jest wspólnota założona przez Jezusa. Ta refleksja jest prowadzona w nieustannym słuchaniu Ducha Świętego. Sama refleksja jednak nie jest wystarczająca. Synodalność zatem nie tylko nowym prądem w zarządzaniu Kościołem. Jest ona specyficznym sposobem życia Kościoła i nas, jako jego członków. Ten unikalny styl bycia Kościoła ma się przejawiać w komunii – pomiędzy poszczególnymi członkami a Bogiem oraz między poszczególnymi członkami Kościoła, uczestnictwie – zaangażowanie na odpowiedni sposób, misji – dzieleniu się spotkaniem ze Zmartwychwstałym.

 

No Comments

Add your comment